Cách Sửa Máy Hút Bụi Kêu To Tại Nhà Đơn Giản, Hiệu Quả

1. Cơ chế tạo ra tiếng ồn của máy hút bụi

Trước khi bàn về tình trạng máy hút bụi kêu to bất thường, bạn cần hiểu rằng mọi máy hút bụi đều phát ra tiếng ồn khi vận hành. Đây là đặc tính vật lý tự nhiên, không phải lỗi kỹ thuật. Theo đo lường thực tế của chúng tôi trên hàng trăm model, độ ồn dao động từ 60 dB đến 95 dB.

1.1. Sự thay đổi áp suất không khí

Nguyên lý hoạt động cốt lõi của máy hút bụi dựa trên sự chênh lệch áp suất. Quạt gió quay với tốc độ rất cao tạo ra vùng áp suất âm bên trong máy, hút không khí cùng bụi bẩn vào ngăn chứa.

Khi luồng khí bị nén lại rồi thoát ra ở phía sau máy qua khe gió xả, âm thanh phát ra chính là tiếng rít đặc trưng. Cường độ luồng khí càng mạnh, lực hút càng lớn, đồng nghĩa tiếng ồn cũng tăng theo.

1.2. Rung động cơ học từ thân máy

Khi không khí di chuyển với tốc độ cao va đập vào các bộ phận bên trong như: cánh quạt, vách ngăn, ống dẫn, hiện tượng rung động cộng hưởng xảy ra. Thân máy làm bằng vật liệu khác nhau sẽ cho ra mức tiếng ồn khác nhau.

Thiết bị vỏ nhựa ABS mỏng thường có độ vang lớn hơn 3 - 5 dB so với dòng vỏ kim loại hoặc vỏ nhựa gia cường dày. Đây cũng là lý do máy hút bụi gia đình giá rẻ thường gây cảm giác ồn ào hơn dù công suất ngang bằng máy cao cấp.

1.3. Đặc điểm của động cơ

Motor chính là nguồn phát âm thanh quan trọng nhất. Mỗi loại động cơ có đặc tính ồn riêng:

• Động cơ AC (chổi than): phổ biến trên máy hút bụi truyền thống, kêu to nhất do ma sát giữa chổi than và cổ góp. Độ ồn trung bình 78 - 85 dB.
• Động cơ DC brushless (không chổi than): vận hành êm ái hơn, độ ồn thấp hơn 8 - 12 dB so với động cơ AC cùng công suất.
• Động cơ công suất lớn: máy có lực hút cao và công suất trên 1.500W mặc định sẽ phát ra tiếng ồn lớn hơn do phải di chuyển lượng không khí nhiều hơn trong đơn vị thời gian.

2. Nguyên nhân khiến máy hút bụi kêu to bất thường

Điện máy Yên Phát thống kê được 5 nhóm nguyên nhân chính khiến máy hút bụi kêu to bất thường. Xếp theo tần suất xuất hiện từ cao xuống thấp:

2.1. Đường ống hút bị tắc nghẽn

Đây là nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao nhất trong các ca bảo hành chúng tôi tiếp nhận. Dị vật kẹt trong đường ống bao gồm:

• Tóc rối và lông thú cưng quấn vào bàn chải điện
• Mảnh giấy to, túi nilon, mảnh vải
• Mảnh thủy tinh, đồ chơi nhỏ của trẻ em
• Bụi ẩm đóng thành cục cứng trong ống mềm
• Với máy công nghiệp: mảnh kim loại, dăm gỗ, cát sỏi

Khi luồng khí bị cản trở, motor phải làm việc quá tải để duy trì áp suất chân không. Kết quả là máy phát ra tiếng rít cao, nhiệt độ thân máy tăng nhanh, công suất điện tiêu thụ cũng tăng đáng kể. Nếu để tình trạng này kéo dài trên 15 phút, nguy cơ cháy motor rất cao.

2.2. Bộ lọc và túi chứa bụi quá bẩn hoặc bị rách

Bộ lọc HEPA, màng lọc bông và túi chứa bụi là những bộ phận trực tiếp ảnh hưởng đến luồng khí. Theo kinh nghiệm triển khai tại các nhà xưởng sản xuất, chúng tôi ghi nhận:

• Túi lọc đầy quá 2/3 dung tích: luồng khí bị giảm 40 - 60%, máy phải gằn mình để hút, tạo ra tiếng ồn lớn bất thường.
• Màng lọc bám kín bụi mịn: sau 2 - 3 tháng sử dụng không vệ sinh, lớp bụi dày 2 - 3mm trên màng lọc chặn hoàn toàn luồng gió.
• Túi lọc bị rách: bụi lọt thẳng vào buồng motor, gây mòn nhanh ổ bi, tạo ra tiếng kêu bất thường và làm máy nóng đột ngột.

2.3. Sự cố liên quan đến Motor

Motor là trái tim của máy hút bụi, cũng là bộ phận đắt tiền nhất. 3 sự cố phổ biến nhất theo ghi nhận của chúng tôi:

• Khô dầu bôi trơn: Sau 18 - 24 tháng sử dụng liên tục, dầu bôi trơn tại ổ trục bị bay hơi và cô đặc. Ma sát tại các điểm quay tăng lên, phát ra tiếng rít hoặc tiếng ken két đặc trưng. Nếu không xử lý kịp, ổ bi sẽ mòn nhanh và phải thay toàn bộ cụm motor.
• Mòn chổi than (áp dụng cho motor AC): Chổi than là bộ phận tiếp điện với cổ góp. Tuổi thọ trung bình của chổi than là 800 - 1.200 giờ làm việc. Khi chổi than mòn còn dưới 5mm, hiệu suất giảm mạnh, phát ra tia lửa điện và tiếng lạo xạo. Đây là dấu hiệu báo phải thay chổi than ngay.
• Bám bụi bẩn vào buồng motor: Thường xảy ra khi túi lọc bị rách hoặc người dùng vệ sinh máy không đúng cách. Bụi lọt vào motor làm kẹt trục quay, giảm khả năng tản nhiệt. Máy vừa nóng vừa kêu to.

2.4. Khung vỏ máy bị hở hoặc lỏng lẻo

Rung động liên tục trong quá trình vận hành khiến các ốc vít, chốt nhựa và gioăng cao su dần bị lỏng. Khi thân máy không còn khít:

• Motor rung lắc mạnh hơn do mất điểm tựa vững chắc
• Âm thanh vang ra ngoài nhiều hơn do mất lớp cách âm tự nhiên
• Luồng khí thoát qua khe hở tạo thành tiếng huýt sáo khó chịu
• Bụi bẩn lọt ra ngoài qua các khe hở gây ô nhiễm thứ cấp

2.5. Cánh quạt bị hỏng

Đây là sự cố nguy hiểm nhất dù ít xảy ra. Cánh quạt nằm ngay sau đầu hút, trực tiếp đón luồng khí và bụi. Hư hỏng có thể xảy ra do:

• Hút phải dị vật cứng (đinh ốc, sỏi, mảnh kim loại) làm cánh quạt gãy hoặc mẻ
• Bụi tích tụ nặng một bên làm cánh quạt mất cân bằng động
• Cánh quạt bị lệch tâm sau va đập mạnh

Khi cánh quạt lệch cân bằng, máy rung bất thường, phát ra tiếng ken két. Nếu tiếp tục sử dụng, cánh quạt có thể gãy đứt hoàn toàn, văng vào buồng motor gây hỏng nặng.

3. Cách khắc phục máy hút bụi kêu to chỉ trong vài bước

Phần lớn các trường hợp máy hút bụi kêu to đều có thể tự khắc phục tại nhà mà không cần mang ra trung tâm bảo hành. Điện máy Yên Phát hướng dẫn bạn quy trình 3 bước đơn giản, áp dụng cho mọi dòng máy

3.1. Vệ sinh hệ thống lưu thông khí

Bước 1: Tháo rời và kiểm tra ống mềm

Rút phích cắm, chờ máy nguội hoàn toàn trong 10 - 15 phút. Tháo ống mềm khỏi thân máy. Dùng đèn pin soi từ đầu này sang đầu kia để phát hiện điểm tắc. Với đoạn tắc, bạn có thể:

• Dùng que dài có đầu cao su mềm để đẩy dị vật ra
• Lắc nhẹ ống mềm theo chiều dọc để dị vật rơi xuống
• Ngâm ống trong nước ấm pha giấm 10 phút nếu bụi đóng cứng

Bước 2: Vệ sinh đầu hút và bàn chải

Tháo bàn chải điện, dùng kéo hoặc dao nhỏ cắt bỏ tóc và sợi vải quấn quanh trục. Đây là công đoạn nhiều người bỏ qua nhưng lại rất quan trọng, đặc biệt với gia đình nuôi thú cưng.

Bước 3: Làm sạch màng lọc

• Màng lọc bông: giặt nhẹ bằng nước sạch, phơi khô hoàn toàn ít nhất 24 giờ trước khi lắp lại
• Màng lọc HEPA: thay mới sau 6 - 12 tháng
• Màng lọc rửa được: rửa nước lạnh, không dùng xà phòng mạnh

3.2. Bảo trì ngăn chứa rác

Nguyên tắc vàng theo khuyến cáo của nhà sản xuất và kinh nghiệm thực tế của chúng tôi: đổ rác khi hộp hoặc túi chứa đầy khoảng 2/3 dung tích, không chờ đầy mới đổ.

Lý do: khi hộp chứa quá đầy, áp suất trong buồng chứa tăng, làm giảm hiệu suất hút và tăng tải lên motor. Với túi giấy dùng 1 lần, hãy kiểm tra kỹ xem có vết rách, thủng nào không trước khi dùng lại. Một vết thủng nhỏ 2 - 3mm cũng đủ làm bụi lọt vào motor.

3.3. Bảo dưỡng motor và linh kiện điện

Đây là phần kỹ thuật cao hơn, yêu cầu người thực hiện có kiến thức cơ bản về điện. Nếu chưa tự tin, bạn nên mang máy hút bụi nhà máy đến trung tâm bảo hành để được hỗ trợ.

Vệ sinh chổi than:

• Tháo nắp che chổi than
• Lấy chổi than ra, dùng giấy nhám mịn đánh nhẹ bề mặt tiếp xúc
• Đo chiều dài chổi than: nếu còn dưới 5mm cần thay mới
• Thổi sạch bụi trong khoang chổi than bằng khí nén
• Lắp lại chổi than đúng chiều, siết chặt ốc

Tra dầu bôi trơn ổ trục: Dùng dầu máy khâu hoặc dầu chuyên dụng cho motor điện. Chỉ cần 2 - 3 giọt tại mỗi ổ trục, không đổ quá nhiều làm chảy vào cuộn dây đồng.

Kiểm tra và siết lại ốc vít: Dùng tua vít dài kiểm tra toàn bộ ốc ở khung vỏ, đặc biệt khu vực gắn motor và giá đỡ. Các gioăng cao su bị chai cứng cần thay mới để đảm bảo độ kín khí.